Koronacja Bolesława Chrobrego w 1025 r. była jednym z najdonioślejszych wydarzeń pośród podobnych, w które obfitowało panowanie tego władcy. Dzięki jego aktywności doszło bowiem w 1000 r. do utworzenia Arcybiskupstwa Gnieźnieńskiego, co wówczas oznaczało emancypację i wzmocnienie siły państwa, nie tylko zaś miało religijną doniosłość. Wydarzenie to było możliwe dzięki objęciu opieką przez władcę polskiego misji biskupa praskiego Wojciecha Sławnikowica – późniejszego patrona Polski, św. Wojciecha – do pogańskich Prusów, a następnie wykupieniu ciała męczennika za złoto – według legendy – równe jego wadze. Duże znaczenie w całej sprawie miały bliski sojusz, a nawet przyjaźń władcy polskiego z cesarzem Ottonem III, które utorowały drogę do późniejszej koronacji Bolesława Chrobrego.

Około 1000 r. Bolesław rozkazał wybić monetę znaną jako denar Princes Polonie, na której po raz pierwszy pojawiła się łacińska nazwa kraju, czym manifestował istnienie organizmu politycznego równego znaczeniem innym państwom ugruntowanego chrześcijaństwa. Postępy chrystianizacji, wiążące się z ustanowieniem arcybiskupstwa, stanowiły ochronę dla mieszkańców przed sprzedawaniem ich jako niewolników.

Wygrane przez Bolesława Chrobrego ciężkie i długie wojny z władcą Niemiec Henrykiem II dały kształtującej się społeczności świadomość sukcesu i etos zwycięzców, co miało później znaczenie w trudnych czasach. Uwieńczenie świetnego panowania Bolesława Chrobrego koronacją wniosło do pamięci historycznej powstającej polskiej wspólnoty przeświadczenie, że jest ona równa przodującym narodom chrześcijańskiej Europy. Przez stulecia pamięć o tym wydarzeniu umacniała morale polskiej społeczności, a w okresie rozbiorów podtrzymywała idee niepodległości i podmiotowości kolejnych pokoleń Polaków.

prof. Andrzej Pleszczyński

Strona przednia banknotu przedstawia wizerunek Bolesława Chrobrego według grafiki Rudolfa Fryderyka Friedleina z ok. 1857 r., inspirowanej portretem autorstwa Marcella Bacciarellego. Obok usytuowano ozdobny pasek zabezpieczający w kolorach złotym i srebrnym z grafiką przedstawiającą fragment bordiury Drzwi Gnieźnieńskich oraz nominałem. W centralnym punkcie banknotu, jako jedno z zabezpieczeń widocznych w świetle UV, umieszczono rok 1025. W prawym dolnym rogu widnieje element zabezpieczający recto-verso, przedstawiający stylizowany fragment Włóczni z Nętna.

Na stronie odwrotnej banknotu, skomponowanej w układzie pionowym, zostały zaprezentowane m.in. wizerunki trzech kwater Drzwi Gnieźnieńskich oraz awersu i rewersu monety z czasów Bolesława Chrobrego – Princes Polonie, a także grot Włóczni św. Maurycego. Sceny z Drzwi Gnieźnieńskich oraz awers monety są widoczne w świetle UV. Na tej stronie banknotu znajduje się również wycięte w papierze okienko w kształcie korony, wewnątrz którego widać złoty fragment paska zabezpieczającego z przedniej strony. W przechodzącym świetle okienko jest widoczne w kolorze niebieskim. W papierze zastosowano znak wodny, przedstawiający wizerunek fragmentu bordiury Drzwi Gnieźnieńskich oraz oznaczenie roku koronacji Bolesława Chrobrego. W mikrotekstach na stronie przedniej oraz odwrotnej banknotu widnieje epitafium z sarkofagu króla: Inclyte dux tibi laus strenue Boleslae / Przesławny wodzu, chwała tobie, dzielny Bolesławie.

Numizmaty powiązane z artykułem