Oczywiste jest, że państwo polskie po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. musiało stworzyć własny system pieniężny. Pierwszą walutą była marka polska, która jednak szybko uległa dewaluacji. W 1924 r., na mocy ustawy z 11 stycznia tegoż roku, została ona zastąpiona nową jednostką monetarną – złotym. Po raz pierwszy w naszych dziejach 1 złoty był równy 100 groszom. Pierwotnie przewidywano emisję monet aż 13 nominałów, bitych w złocie, srebrze, niklu i brązie. Później uwarunkowania nieco zredukowały ten asortyment, przede wszystkim w zakresie monety złotej. Wobec olbrzymiego zapotrzebowania na ten tak zróżnicowany pieniądz bity powstała konieczność złożenia zamówień aż w siedmiu mennicach europejskich i jednej amerykańskiej. Łącznie wybiły one 436 mln polskich monet.

Dalsze zapotrzebowanie na monety zaczęła stopniowo pokrywać mennica warszawska, którą utworzono na Pradze przy ul. Markowskiej. Jej uroczyste otwarcie w obecności prezydenta Rzeczypospolitej Stanisława Wojciechowskiego nastąpiło 14 kwietnia 1924 r. Początkowo wybijano w niej jedynie monety najniższych nominałów – 1 grosz, 2 grosze i 5 groszy. Z czasem pojawiły się również monety bardziej wartościowe. Następowały też zmiany całego systemu monetarnego. W związku z tym obniżono zawartość kruszcu w monetach, a dotychczas srebrne monety 1-złotowe zaczęto bić w czystym niklu. Ich nowy projekt stworzył artysta rzeźbiarz Mieczysław Kotarbiński. Monety te na stronie awersowej noszą wyobrażenie ukoronowanego orła białego, a w otoku napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA • 1929 •. Stronę rewersową natomiast zajmuje w całości – pięknie ozdobiony – nominał monety: 1 ZŁOTY.

Moneta kolekcjonerska w pełni wykorzystuje wizerunki przedstawionej wyżej monety zabytkowej. I tak na nowym awersie widzimy jej całą stronę główną z orłem białym i rokiem 1929. Tło stanowi odwzorowanie ozdobnego portalu nad wejściem do głównej sali Banku Polskiego SA w Warszawie, który mieścił się wówczas przy ul. Bielańskiej. To samo tło, ale w dolnej części, posłużyło również dla okręgu z wizerunkiem orła ustalonym dla godła państwa, napisem RZECZPOSPOLITA POLSKA, rokiem emisji 2026 oraz nominałem 20 ZŁ. W ten sposób powstała interesująca kompozycja, dzięki której można dostrzec wielkie podobieństwo godła państwowego obowiązującego w 1929 r. i po upływie niemal stulecia – w 2026 r.

Rewers nowej monety kolekcjonerskiej niesie przekaz prosty w odbiorze – odtwarza w całości rewers monety zabytkowej. Widzimy tam zatem napis 1 ZŁOTY otoczony bardzo finezyjnym ornamentem. Tłem wypełniającym pozostałą część monety jest powtórzenie tego ornamentu w większej skali. Całość dopełnia napis w górnej części otoku, przedstawiający temat monety: 1 ZŁOTY II RZECZYPOSPOLITEJ.

Stanisław Suchodolski

Numizmaty powiązane z artykułem